İltihaplı Romatizma Hakkında Bilinmesi Gereken Kısa ve Faydalı Bilgiler
Romatizma (RA) Nedir?
Romatizma, otoimmun bir rahatsızlık olup eklemlerde yangıya (enflamasyon) neden olur.
Vücut dokuları hatalı bir şekilde kendi bağışıklık sistemi tarafından saldırıya uğrar. Romatizma aynı zamanda deri, gözler, akciğerler, kalp, kan ve sinirleri de etkileyebilir.
Romatizma kronik bir rahatsızlık olup zaman zaman belirtilerin görülmediği periyotlar olmasına rağmen süre geçtikçe kötüleşebilir ve bir daha geriye gitmez.
Erken ve agresif tedavi planı hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak ve durdurmak için anahtar rol üstlenir.
Romatizma’nın Belirtileri
Diğer artritlere benzer şekilde Romatizma’nın neden olduğu eklem yangısı ağrı, yangı ve şişliğe neden olur.
Ancak diğer artrit türlerinin aksine, enflamasyon genelde simetriktir yani vücudun her iki tarafında (bilek, diz veya eller gibi) aynı anda görülür.
Özellikle sabah ya da hareketsiz geçen zamanlardan sonra sürekli yorgunluk, düşük dereceli ateş ve eklem sertliği Romatizma’nın diğer belirtileridir.
Belirtileri genellikle yıllar içinde yavaş yavaş gelişir ama bazı insanlarda daha hızlı da olabilir.
Kimler Romatizma’ya Yakalanabilir?
ABD nüfusunun yaklaşık %1'ini etkileyen Romatizma genellikle, yaşları 30-50 arasında olan insanlarda görülür ama daha genç ve daha yaşlılar da etkilenebilir.
RA kadınlarda erkeklere göre 2-3 kat daha sık görülür. Diğer risk faktörleri ise sigara kullanımı ve aile geçmişidir.
Romatizma’nın Nedenleri
Lenfositler gibi bağışıklık hücreleri, normalde vücudu yabancı işgalcilere karşı korur. Bunların neden sağlıklı eklem ve dokuları hedef aldığı bilinmiyor ancak araştırmacılar, genetik ve çevresel faktörlerin rol oynayabileceğine inanıyor.
Belli bir bakteri veya virüs enfeksiyonu geçirilmesi durumunda, bazı kişilerde hastalığın ilerlemesinde genetik bir yatkınlık olabilir. Ancak bugüne kadar belli bir enfeksiyon tespit edilmiştir.
Romatizma Eklemleri Etkiler
Eklem zarı (sinoviya denir) iltihabı eklem deformitesine neden olarak kıkırdak ve kemiği tahrip eder. Durum ilerledikçe, eklemlerde belirgin ağrı ve fonksiyon kaybı gelişebilir.
Romatizma Vücudu da Etkiler
Romatizma sistemik bir hastalık olduğundan, eklemler dışında, vücudun diğer bölge ve organlarını da etkileyebilir, bunlar arasında:
Romatoid nodül: Deri altında ve iç organlardaki belirgin topaklar.
Sjögren sendromu: Göz ve ağız bezlerinin iltihaplanması ve zarar görmesi; vücudun diğer kısımları da etkilenebilir.
Plörit: Akciğer zarının iltihaplanması
Perikardit: Kalbi çevreleyen zarın iltihaplanması
Anemi: Kırmızı kan hücrelerinin azalması
Felty sendromu: Genişleyen dalağa bağlı olarak beyaz kan hücrelerinin azalması
Vaskülit: Dokulara kan akışını bozabilen damar iltihabı
Gençlerde Romatizma
Gençleri etkileyen Romatizma, etkilenen eklem sayısına göre sınıflandırılır:
Oligo veya pauci artiküler: Etkilenen dört veya daha az eklem,
Poliartiküler: Etkilenen beş veya daha fazla eklem veya
Sistemik: Diğer organlar da etkilenir.
Romatizma ve Gebelik
Romatizma, hamilelik esnasında, şaşırtıcı şekilde, kadınların %80’ine kadar gelişir, ancak doğumdan sonra hastalık alevlenebilir.
Bunun nasıl ve neden oluğu hala bir bilinmezdir.
Gebe kalmaya çalışıyorsanız, hangi Romatizma ilaçlarının güvenli olduğunu doktorunuza sorun. İlaç ayarlamaları, hamilelik öncesi ve gebelik sırasında gerekli olabilir.
Romatizma’nın Teşhisi: Semptomların Değerlendirilmesi
Erken evrelerinde, belirtileri ortaya çıkıp kaybolduğu için Romatizma tanısı zordur. Bu belirti ve bulguların görülmesi durumunda doktorunuz başka testler isteyebilir:
Sabah eklem sertliği,
Eklemlerde şişme / üç veya daha fazla eklem çevresinde aynı anda görülen sıvı,
Bilek, el veya parmak eklemlerinde şişme,
Etkilenen simetrik eklemler,
Deri altındaki belirgin topaklar (romatoid nodül)
Romatizma’nın Teşhisi: Kan Testleri
Romatizma şüphesi varsa, doktorunuz vücuttaki iltihap işaretlerini kontrol etmek için kan testleri isteyebilir.
Romatoid faktör (RF) ve anti-siklik sitrülinize peptid (anti-CCP) gibi genel testler Romatizma için çoğu zaman istenilir.
Romatizma’nın Teşhisi: Görüntüleme
Röntgen Romatizma tanısında, hastalık ilerledikçe, daha sonra karşılaştırma yapabilmek için temel bir sağlama açısından faydalıdır.
MRI veya ultrason da eklem hasarı ve iltihabını tespit etmede faydalıdır.
Romatizma’nın Tedavisi
Romatizma’nın bilinen bir tedavisi yoktur.
Tedavide amaç, eklem iltihabı ve ağrısını azaltmak, eklem yıkımını önlemek ve eklem fonksiyonunu en üst düzeye çıkarmaktır.
Agresif tedaviye mümkün olduğunca erken başlanmalıdır. Tedavi, ilaç ve eklemleri destekleyen kasları güçlendirme egzersizleri kombinasyonunu içerir.
Tedavi ameliyat da içerebilir. Tedavi, yaş, etkilenmiş eklemler ve hastalığın aşaması dikkate alınarak kişiye göre hazırlanır.
Romatizma’nın İlaçla Tedavisi
Romatizma tedavisinde kullanılan ilaçlar şunlardır:
Biyolojik içerikli hastalık şekillendirici antiromatizmal ilaçlar (DMARD'lar),steroid olmayan anti-enflamatuvar ilaçlar (NSAID), steroidler ve analjezikler (ağrı kesici ilaçlar).
Hastalığın yavaş ilerlemesinde DMARD ve tedavisinde genellikle NSAID ve steroidler kullanılırlar.
Operasyon Bir Seçenek Midir?
Önemli bir eklem hasarı ortaya çıktıktan sonra ya da ağrı veya sakatlık dayanılmaz hale geldiğinde, bazı hastalarda fonksiyonu geliştirmek ve ağrılardan kurtulmak için cerrahi operasyon tercih edilebilir.
Romatizma hastaları için en sık uygulanan cerrahi yöntem eklem değişikliğidir: en sık değiştirilenler diz ve kalça eklemleridir.
Artroskopi (görmek ve anormal dokuları düzeltmek için eklem içine tüp benzeri bir alet yerleştirme) ve tendon yapılandırma gibi diğer cerrahi yöntemler de uygulanabilir.
Romatizma İçin Diğer Tedaviler
Bazı Romatizma hastalarında, şu durumlarda rahatlama olur: nemli ısı, rahatlama kürleri ve akupunktur.
Herhangi tamamlayıcı ya da alternatif tedaviye başlamadan önce doktorunuza danışın.
Romatizma ve Beslenme
En sağlıklı beslenme düzeni, besinlerin dengeli olanıdır. Tek başına "artrit diyeti" diye bir şeyin olmamasına rağmen, Romatizma hastalarının bazı besinleri alarak bazılarından da uzak durarak belirtileri hafifletmeye yardımcı olduğu görülebilir.
Doymuş yağ oranı yüksek olan gıdaların (kırmızı et, tereyağı) vücuttaki iltihabı artırdığı görülmüştür. Romatizma olan bazı insanlar için omega-3 yağ asitleri (somon, ceviz vb.) içeren diyetler yararlı bulunmaktadır.
Bazı insanlar, domates, turunçgiller, beyaz patates, biber, kahve ve süt gibi gıdaların Romatizma semptomlarını daha da kuvvetlendirdiğini belirtmektedir.
Egzersizin Önemi
Aksi gibi görünse de, bu sert ve ağrılı eklemleri düzenli olarak hareket ettirmek genel olarak Romatizma ağrılarını azaltabilir.
Ayrıca, bu kemik ve kasların güçlü kalmasına ve eklem sertliğinin azalmasına yardımcı olur.
Düşük etkili aerobik (yüzme, su aerobiği), dayanıklılık antrenmanı ve gerilme gibi egzersizleri yapın.
Ağırlık kaldırma ve koşu gibi eklemlere baskı yapan egzersizlerde dikkatli olun. Bir egzersiz programına başlamadan önce doktorunuzu görün.
İltihaplı Romatizma (RA) Hastalığı ,
